Το Μάτι της Γάτας (Νεφέλωμα) Απλά μαθήματα φυσικής

(Απλά μαθήματα Φυσικής) Το μάτι της γάτας (νεφέλωμα) Δεν ξέρω αν σας απασχολούν υπαρξιακά ζητήματα, αν ψάχνετε απαντήσεις σε θέματα που αφορούν το μακρινό μέλλον του πλανήτη μας, και την κατάληξη του ζωοδότη Ήλιου μας, μετά από πολύ καιρό. Οι επιστήμονες βέβαια ασχολούνται εμπεριστατωμένα με αυτά τα θέματα, και κατά καιρούς δίνουν στην δημοσιότητα τα αποτελέσματα των ερευνών τους. Στον αστερισμό του Δράκου, 3000 έτη φωτός από την Γη, βρίσκεται το ονομαζόμενο Μάτι της Γάτας (NGC 6543), το πιο πολύπλοκο πλανητικό νεφέλωμα που έχουμε δει μέχρι σήμερα. Το άστρο που το δημιούργησε, είχε μέγεθος σαν τον Ήλιο μας, αλλά πριν1000 χρόνια άρχισε να εκτοξεύει τα εξωτερικά αέρια στρώματα του. Όταν ένα τέτοιο άστρο πλησιάζει στο τέλος της ζωής του, ο πυρήνας του συρρικνώνεται με αποτέλεσμα να αυξάνεται η εσωτερική του θερμοκρασία. Τότε η βαρυτική δύναμη δεν είναι πια ικανή να συγκρατήσει τα εξωτερικά στρώματα αερίων, τα οποία διαστέλλονται και το άστρο γίνεται κόκκινος γίγαντας. Καθώς συνεχίζουν να απομακρύνονται από την έλξη του πυρήνα, τα αέρια σχηματίζουν ένα διαστελλόμενο πλανητικό νεφέλωμα το οποίο σηματοδοτεί τον επιθανάτιο ρόγχο του άστρου. Ο άσπρος νάνος που παραμένει τώρα στο κέντρο είναι τόσο πυκνός, ώστε ένα κουταλάκι από το υλικό του, θα ζύγιζε όσο δέκα ελέφαντες. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ έχει καταγράψει τις εικόνες αρκετών τέτοιων πλανητικών νεφελωμάτων, καθένα από τα οποία θα μας δώσει σπουδαίες πληροφορίες για την μελλοντική μοίρα του Ήλιου μας. Τα παράξενα σχήματα των διαστελλόμενων αερίων στο Μάτι της Γάτας υποδηλώνουν το θάνατο ενός διπλού αστρικού συστήματος, δηλαδή ζεύγους άστρων. Βιβλιογραφία: ΓΑΙΟΡΑΜΑ Experiment – (Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 1997) Φωτογραφία νεφελώματος: J.P. HARINGTON, K.J. BORKOWSKI (ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ MARYLAND), NASA